Το παραγωγικό επίθημα -lI της τουρκικής
πώς σχηματίζεται
Το παραγωγικό επίθημα -lI παίρνει τις μορφές -lı, -li, -lu, -lü. Το φωνήεν του επιθήματος καθορίζεται από τη φωνηεντική αρμονία, βάσει του τελευταίου φωνήεντος της λέξης.
- Αν το τελευταίο φωνήεν της λέξης είναι ένα από τα {a, ı}, το επίθημα γίνεται -lı.
- Αν το τελευταίο φωνήεν της λέξης είναι ένα από τα {o, u}, το επίθημα γίνεται -lu.
- Αν το τελευταίο φωνήεν της λέξης είναι ένα από τα {e, i}, το επίθημα γίνεται -li.
- Αν το τελευταίο φωνήεν της λέξης είναι ένα από τα {ö, ü}, το επίθημα γίνεται -lü.
τι δημιουργεί
Δημιουργεί επίθετα. Το επίθημα αυτό είναι συχνά το αντίθετο του επιθήματος -sIz.
1) Σημαίνει «με κάτι», «αυτός που έχει κάτι» ή κάποια ιδιότητα.
Παραδείγματα:
peynirli (αυτός που έχει τυρί) (peynirli makarna - μακαρόνια με τυρί)
yaşlı adam (ηλικιωμένος άντρας)
bahçeli ev (σπίτι με κήπο)
akıllı (έξυπνος)
küflü (μουχλιασμένος)
kareli gömlek (καρώ πουκάμισο)
tuzlu (αλατισμένο)
Σημείωση: το επίθημα αυτό δεν χρησιμοποιείται ποτέ μαζί με κτητικά επιθήματα. Σε αυτή την περίπτωση αφαιρούμε την κτητικό επίθημα για να βάλουμε το -lI:
limon suyu - χυμός λεμονιού, limon sulu salata - σαλάτα με χυμό λεμονιού
güneş gözlüğü - γυαλιά ηλίου, güneş gözlüklü adam - ο άντρας με τα γυαλιά ηλίου
2) Σημαίνει «αυτός που είναι από κάπου» ή δηλώνει καταγωγή. Να σημειωθεί ότι σε αυτή την περίπτωση δεν χρησιμοποιούμε την απόστροφο (που βάζουμε στις πτώσεις) στα κύρια ονόματα.
İzmirli Mesut (ο σμυρνιός Μεσούτ)
Giritli Yorgo (ο κρητικός Γιώργος)
Avusturyalı (ο αυστριακός)
İstanbullu (αυτός που είναι από την Πόλη ή που μένει εκεί)
uzaylı (εξωγήινος, από το διάστημα)
Osmanlı (Οθωμανός)
3) Έχει την έννοια του οπαδού.
Fenerbahçeli (οπαδός της Φενέρμπαχτσε)
Galatasaraylı (οπαδός της Γαλατά Σαράι)
4) Δηλώνει οικογενειακή κατάσταση.
evli (παντρεμένος)
nişanlı (αρραβωνιασμένος)
Εδώ θα πρέπει να παρατηρήσουμε τη λεπτή διαφορά ανάμεσα στις έννοιες:
Türk - Τούρκος (υποδηλώνει εθνική καταγωγή), ενώ Türkiyeli - αυτός που γεννήθηκε ή ζει στην Τουρκία (όχι αναγκαστικά "Τούρκος")
Alman - Γερμανός, ενώ Almanyalı - όποιος ζει στην Γερμανία
Επίσης βρίσκουμε το επίθημα αυτό και στη μορφή:
nereli? από πού;
buralı - ντόπιος, από εδώ
oralı - από εκεί
Bol kıymalı ev mantısı (Σπιτικά μαντί με μπόλικο κιμά)

Kaşarlı - patatesli - peynirli - ıspanaklı gözleme (gözleme - είδος πίτας με κασέρι, με πατάτες, με τυρί, με σπανάκι)

Dört programlı bulaşık makinesi (Πλυντήριο πιάτων με τέσσερα προγράμματα)
